Original Description:
Хилээр орж ирээгүй Америк алимын талаар Үндэсний портал GoGo.mn сайт цуврал нийтлэлүүдээрээ хөндөж буй.
Гэтэл дэлгүүрүүдийн лангуу болгон дээр “Америк алим” өдгөө хүртэл зарагдсаар байна.
Түүнд итгэн худалдан авч идэх эрх нь хүн бүрт нээлттэй ч иргэдийг төөрөгдүүлж буй жимс худалдаалагчдын хувьд шударга бус үйлдэл юм.
Бид хамгийн эхний сурвалжлага буюу Иргэдийн төөрөгдөл буюу ХИЛЭЭР ОРЖ ИРЭЭГҮЙ "АМЕРИК АЛИМ" /Цуврал#1/-аар 2014 онд Хилийн мэргэжлийн хяналтын газраас импортын мэдүүлэг хүссэн, импортоор орж ирж буй алимны талаар тэр дундаа Америкаас алим жимс орж ирдэггүй болохыг мэдээлсэн бол удаах цуврал болох Алиман дээрх жижиг наалт юу өгүүлдэг вэ? /Цуврал#2/-аараа алим дээрх жижиг наалтаар иргэд хэрхэн чанартай сонголт хийх боломжтой талаар хөндсөн.
Харин энэ удаагийн сурвалжлагаар манай улсад алим импортлогч аж ахуй нэгжүүд өнгөрөгч онд хаанаас хэчнээн кг алим оруулж ирснийг нээлттэй мэдээлэхийн сацуу Монголд алим орж ирдэггүй гэх удаах баталгааг АНУ болоод Хятадын жимсний зах зээл дээр үндэслэн хийх болно.
13 ОРНООС АЛИМ ИМПОРТОЛДОГ 39 АЖ АХУЙ НЭГЖИЙГ НЭРЛЭЖ БАЙНА
Сар шинэ дөхөж иргэд хүнсний хэрэглээндээ жимс жимсгэний сонголт хийхээр зэхэж буй. Тэгвэл эрүүл, зөв сонголт хийхэд нь нэмэр болохуйц дараах мэдээллийг бэлтгэлээ.
Өнгөрөгч онд Хилийн мэргэжлийн хяналтын газарт нийт 39 аж ахуй нэгжээс 13 орны 18.8 мянган тонн алим оруулж ирэх мэдүүлэг иржээ.
Тэрхүү мэдүүлгээс Польш, БНХАУ-аас хамгийн их алим импортолдгийг, Америк алим манай хил давдаггүй болохыг өмнөх сурвалжлагаас Та бүхэн уншсан байх.
Тэгвэл дээрх мэдээллийн баталгаа болгож 2014 онд 13 орноос алим оруулж ирсэн Монголын 39 аж ахуй нэгжийг энд нэрлэж байна.
АМЕРИК АЛИМ МОНГОЛД ОРЖ ИРДЭГГҮЙ ГЭХ НЭГ БАТАЛГАА
Магад та Америк тодотголтой алимыг өнөөдрийг хүртэл өөрөөр хэлбэл манай сурвалжлагыг унших хүртлээ итгэн хүнсэндээ хэрэглэсээр ирсэн байх.
Тиймээс тэрхүү итгэлдээ үнэнч байхаар шийдэн өөр аж ахуй нэгж, хувь хүмүүс оруулж ирж болно шүү дээ гэж бодож болох юм. Уучлаарай тэгвэл таны урмыг дахиад л хугалах нь.
Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай, Хүнсний тухай хуульд хүнс, хүнсний ногоог иргэд худалдааны зориулалтаар хил давуулахыг хориглосон байдаг.
Өөрөөр хэлбэл аливаа хүнсний бүтээгдэхүүнийг худалдааны зориулалт, хэмжээгээр импортлох эрх зөвхөн хууль ёсны бүртгэлтэй аж ахуй нэгжүүдэд нээлттэй аж.
Тэгэхээр Монгол улсын зах зээл дээр худалдаалж буй алимыг хууль бусаар л хил давуулаагүй юм бол дээрх аж ахуй нэгжүүдээс өөр нэгж, хувь хүн оруулах ямар ч боломжгүйг энд онцолъё.
“АМЕРИК АЛИМ”, “АМЕРИК СОРТ”-ЫН ЯЛГАА
Америк алим Монгол улсын хил давдаггүй юм бол яагаад дэлгүүрийн лангуун дээр одоог хүртэл зарагдсаар байна вэ?
Энэ нь тухайн худалдаалагчийн мэдлэг хомсынх эсвэл иргэдийг өлхөн залилж буй хэлбэр. Монголд импортоор орж ирж буй алимын хамгийн их буюу 22.8 хувийг Хятад улсынх эзэлж буй. Мэдээж тэндээс ангилал хийвэл “Америк сорт” багтаж л байгаа.
Тэрхүү урдаас оруулж ирсэн алимаа худалдаачид “Америк сортын алим” гэж онцлолгүй “Америк алим” гэж зарж буйд асуудал оршиж байна.
Ялгааны хувьд,
“Америк алим” бол Америк улсын хөрс шороонд тарьж ургуулж, тэндээс тусгай хөргүүртэй тээвэрт ачигдан холын зам туулж ирснийг хэлнэ.
Харин “Америк сортын алим”-ыг Хятад, Орос, Вьетнам гээд аль ч улсын хөрсөнд тариалах боломжтой. Өөрөөр хэлбэл урдаас орж ирж буй дийлэнх алим “Америк сортын Хятад” байх талтай.
Иргэдийг төөрөгдүүлж буй энэ асуудалд мэргэжлийн байгууллагууд хэрхэн хяналт тавих боломжтой бол?
ХЭРЭВ иргэн Та ямар хүнсний бүтээгдэхүүн хэрэглэж байгаагаа мэдэхийг хүсвэл, худалдан авч буй хүнс, хүнсний бүтээгдэхүүндээ сэтгэл дундуур байвал Мэргэжлийн хяналтын байгууллагуудад гомдол гаргах боломжтой бөгөөд тэрхүү гомдлын дагуу хяналт шалгалт хийгддэг юм байна. Тэгэхээр эрүүл аюулгүй орчинд амьдрахыг хүсэгч хэн бүхэнд дээрх эрх нээлттэй.
ХЯТАД ДЭЛХИЙН НОГООНЫ 50 ХУВЬ, ЖИМСНИЙ 30 ХУВЬ, АЛИМНЫ 50 ХУВИЙН ХЭРЭГЦЭЭГ ХАНГАДАГ
Энэ бүхний ард Хятадад Америк жимс импортоор орж ирж болно шүү дээ гэх асуулт урган гарч ирж болно.
Юуны түрүүнд дараах мэдээлэлд анхаарал хандуулахыг хүсье.
Манай жимсний зах зээлийн дийлэнхийг бүрдүүлж буй Хятад улс дэлхийн хүн амын ногооны хэрэгцээний 50 хувийг, жимс нийлүүлэлтийн 30 хувийг хангадаг. Үүгээрээ жимс болоод ногооны үйлдвэрлэлээрээ дэлхийд номер нэгт жагсаж явна.
2012 онд 484 сая тонн ногоо үйлдвэрлэснээс 4.4 сая тонныг, 220 сая тонн жимс ургуулснаас 3 сая тонныг гадаадын орнуудад экспортолжээ.
Ингэхдээ Индонез, Вьетнам, Тайланд, Малайз, Япон, Орос, Хонг Конг, Филлипин, Солонгос улсад хамгийн их жимс, ногоо нийлүүлсэн байна.
Жимс тариалалтынхаа ердөө л 1.3 хувиар дэлхийн жимсний зах зээлийн 30 хувийг тэр дундаа алимны нийлүүлэлтийн тэн хагасыг бүрдүүлэгч Хятад улсын хувьд гадна орноос жимс импортлох хэрэгцээ хэр байх бол?
АНУ-ЫН АЛИМ ИМПОРТЛОГЧ ТОП ОРНУУДАД ХЯТАД УЛС БАГТДАГГҮЙ
Тэгвэл дэлхийн алимны хэрэгцээний 11 хувийг хангагч АНУ-ын хувьд авч үзье.
АНУ 2012 оны байдлаар 4.1 сая тонн алим тариалжээ. Харин дөрвөн алим тутмын нэг буюу ¼ -ийг гадаад орнуудад экспортолдог. АНУ-аас алим экспортлогч топ арван орны жагсаалтад Хятад улс ороогүй байна.
Энэ нь Хятадын улсад АНУ-аас алим экпортолдоггүй гэсэн үг биш. Маш бага хэмжээгээр нийлүүлдэг болохыг илтгэж байна.
Тэгэхээр Хятадад экспортолдог Америк алим урд хөршөөс манайд их хэмжээгээр орж ирнэ гэдэг бүр л эргэлзээтэй болж эхэллээ.
Дүгнэлт:
Уншигч танд Монголд импортолж буй алимны талаарх гурван цуврал сурвалжлага хүрсэн. Уг цувралуудаар бид жимс жимсгэнэ худалдаалж буй иргэдийн бизнест халдахыг зорьсонгүй. Харин иргэдийн эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах эрхийг хангах үүднээс үнэн бодитой, эх сурвалжтай, хэрэгцээтэй мэдээ мэдээллээр хангахыг хичээлээ. Итгэх, дүгнэлт хийх эрхийг танд үлдээлээ.
Г.Одгарав